به منظور مطالعه اثرات تنظیم جیره های غذایی حاوی سطوح 0، 5، 10، 15و 20 درصد کنجاله تخم پنبه بر اساس دو معیار آمینواسید کل و قابل هضم با دو سطح لیزین مورد نیاز روی عملکرد جوجه گوشتی نر سویه آرین، آزمایشی در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی به روش فاکتوریل شامل 2 سطح لیزین قابل هضم × 2 معیار توازن آمینواسیدهای خوراک و5 سطح کنجاله تخم پنبه در 4 تکرار و 6 جوجه خروس در هر تکرار انجام شد. سطوح لیزین قابل هضم، معادل مقادیر مورد نیاز تعیین شده برای صفات وزن بدن و بازده غذایی در جوجه گوشتی نر سویه آرین در دوره آغازین بود. 10 جیره آزمایشی در دو سطح لیزین عبارت بودند از جیره 1 تا 5 بترتیب حاوی 0، 5، 10، 15 و 20 % کنجاله تخم پنبه ، که بر اساس معیار آمینواسیدهای قابل هضم تنظیم شده بود. جیره 6 تا 10 نیز بترتیب حاوی 0، 5، 10، 15 و 20 % کنجاله تخم پنبه بود که بر اساس معیار آمینواسیدهای کل تنظیم شده بود. جیره های غذایی در طول دوره 0 تا 21 روزگی به طور آزاد به تغذیه جوجه ها رسیده و در پایان آزمایش کلیه جوجه ها بطور انفرادی توزین و دان مصرفی هر واحد آزمایشی اندازه گیری شد. نتایج این آزمایش نشان داد که با افزایش سطح کنجاله تخم پنبه در خوراک به مقدار 10، 15و 20 درصد، وزن بدن و بازده غذایی جوجه ها در مقایسه با گروه شاهد کاهش یافت (05/0< P). استفاده از معیار قابلیت هضم در توازن آمینواسیدهای خوراک نسبت به آمینواسیدهای کل موجب 75/2 درصد بهبود در بازده غذایی (05/0< P) و 72/3 درصد بهبود در وزن بدن شد (01/0< P). اثر متقابل مبنای توازن اسید آمینه و سطح کنجاله تخم پنبه معنی‌دار بود و در جیره‌های غذایی که معیار توازن آمینواسیدهای خوراک، آمینواسید قابل هضم حقیقی بود، با افزایش سطح کنجاله تخم پنبه در خوراک عملکرد جوجه‌ها با گروه شاهد تفاوت معنی‌دار نشان نداد(05/0> P).